معرفی انواع پمپ فاضلاب، معیارهای طلایی در خرید انواع پمپ فاضلابی

انتقال و مدیریت پساب های شهری و پساب های صنعتی یکی از چالش برانگیزترین بخش ها در تاسیسات و کارخانه ها است. فاضلاب برخلاف آب زلال، حاوی مقادیر زیادی گل و لای، الیاف پارچه ای، پلاستیک، روغن، لجن های چسبناک و مواد شیمیایی خورنده است. پمپاژ چنین مایعات سنگین و ناخالصی نیازمند تجهیزاتی فوق العاده قدرتمند، مقاوم و بدون خطر گرفتگی مسیر عبور مایع است.

پمپ های فاضلابی به گونه ای مهندسی و ساخته شده اند که بدون انسداد مجاری و بدون سوختن موتور، جریان های بسیار سنگین و حاوی ذرات درشت را به سمت ایستگاه های تصفیه یا خروجی های اصلی هدایت کنند. انتخاب اشتباه این تجهیزات می تواند به انسداد مداوم لوله ها، سوختن پیاپی پمپ ها و سرریز شدن لجن های آلوده منجر شود؛ بنابراین آشنایی با ساختار و معیارهای انتخاب این تجهیزات ضرورتی انکارناپذیر است.

پمپ فاضلاب چیست و در چه کاربردهایی استفاده می شود؟

پمپ فاضلاب دستگاهی مکانیکی و هیدرولیکی است که برای انتقال مایعات کثیف، لجن های غلیظ، پساب های انسانی و صنعتی طراحی شده است. تفاوت اصلی این پمپ ها با پمپ های آبرسانی معمولی در طراحی پروانه و گذرگاه های داخلی آنها است؛ این مسیرها به شکلی فراخ و باز ساخته می شوند تا ذرات جامد و الیاف به راحتی از میان پروانه عبور کرده و دستگاه گیرپاژ نکند.

کاربردهای پمپ های فاضلابی بسیار گسترده و حیاتی است و بخش های متعددی از شهرها و صنایع به عملکرد پیوسته آنها وابسته هستند:

• ایستگاه های پمپاژ شبکه جمع آوری و دفع فاضلاب شهری و روستایی
• تصفیه خانه های بزرگ فاضلاب برای جابجایی لجن فعال، لجن برگشتی و پساب خام
• چاله های جمع آوری آب باران و زهکشی زیرزمین ساختمان های مسکونی و تجاری
• تخلیه حوضچه های پساب کارخانجات نساجی، چرم سازی، فولاد و صنایع غذایی
• انتقال فضولات و پساب های سنگین در مزارع دامداری و کشتارگاه های صنعتی
• تخلیه آب های آلوده و گل آلود حاصل از گودبرداری ها و پروژه های عمرانی

بررسی انواع پمپ های غوطه ور و کاربرد آن ها در تصفیه فاضلاب

پمپ های غوطه ور یا مستغرق پرکاربردترین نوع پمپ در ایستگاه های پمپاژ فاضلاب هستند. در این مدل ها، کل مجموعه پمپ و الکتروموتور به طور یکپارچه درون چاهک یا حوضچه لجن قرار گرفته و زیر مایع غرق می شود. مایع اطراف پمپ به طور خودکار بدنه موتور را خنک می کند و به دلیل قرار گرفتن مستقیم در عمق، هیچ نیازی به عملیات هواگیری و دردسرهای مکش از بالا وجود ندارد.

در تصفیه خانه ها و چاهک های فاضلاب، انواع مختلفی از این پمپ ها بر اساس طراحی پروانه به کار می روند. پمپ های دارای پروانه گردابی برای مایعات با الیاف بلند مناسب هستند زیرا پروانه جریان چرخشی ایجاد می کند و ذرات بدون تماس مستقیم با تیغه ها عبور می کنند. پمپ های تک کاناله یا دو کاناله برای لجن های غلیظ و سنگین به کار می روند و پمپ های خردکن دار دارای تیغه های برنده فولادی هستند تا دستمال ها و مواد الیافی را پیش از ورود به لوله کاملا ریز کنند.

معیارهای طلایی برای خرید پمپ های مقاوم در برابر ذرات جامد چیست؟

خرید پمپ برای انتقال فاضلاب های حاوی مواد جامد نیازمند در نظر گرفتن نکاتی فنی و طلایی است تا دستگاه بدون افت بازدهی و بدون گرفتگی به کار خود ادامه دهد. یکی از اساسی ترین شاخص ها، حداکثر قطر ذره قابل عبور است. پیش از خرید باید مشخص شود بزرگ ترین سنگی که ممکن است وارد پمپ شود چه اندازه ای دارد و پمپ انتخابی می تواند ذراتی با همان ابعاد را از پروانه خود عبور دهد یا خیر.

نکته مهم دیگر، نوع و جنس پروانه است. پروانه های باز و نیمه باز کمترین میزان گیرکردن آشغال را دارند. همچنین پروانه و پوسته باید از متریال های سخت کاری شده و ضد سایش ساخته شده باشند تا در اثر برخورد مداوم ماسه، شن و ذرات ساینده، لبه های تیغه ها خورده نشده و فاصله هیدرولیکی پروانه به هم نخورد.

استفاده از سیستم های آب بندی فوق العاده سخت از جنس کاربید سیلیکون یا کاربید تنگستن نیز ضروری است؛ این مواد معدنی مانع از نفوذ دانه های ریز ماسه به داخل محفظه روغن و آسیب به موتور الکتریکی می شوند.

نقش توان پمپاژ در افزایش کارایی سیستم های فاضلابی

توان پمپاژ که حاصل ترکیب دبی خروجی، هد یا ارتفاع پرتاب و راندمان موتور است، تعیین کننده سرعت تخلیه چاهک ها و پایداری سیستم است. اگر توان پمپ کمتر از مقدار مورد نیاز محاسبه شود، پمپ قادر به غلبه بر اصطکاک سنگین لجن در لوله ها نخواهد بود و سرعت جریان مایع به شدت افت می کند.

کاهش سرعت جریان مایع در لوله کشی فاضلاب بسیار خطرناک است. اگر سرعت حرکت سیال از یک حد استاندارد مشخص کمتر شود، ذرات جامد و شن ها درون لوله رسوب کرده و به مرور زمان قطر مفید لوله را مسدود می کنند. بنابراین توان پمپ باید به اندازه ای باشد که سرعت خطی مناسبی درون خط ایجاد کند و مسیر را خود به خود شستشو دهد.

همچنین انتخاب پمپ با توان بهینه و موتورهای الکتریکی با راندمان بالا مانع از داغ شدن موتور در استارت های مکرر می شود و مصرف برق سیستم تخلیه را به میزان چشمگیری کاهش می دهد.

چگونه نوع سیال و میزان خوردگی بر انتخاب متریال پمپ تاثیر می گذارد؟

فاضلاب ها از نظر خواص شیمیایی تنوع فراوانی دارند. برخی فاضلاب های شهری به دلیل ماندگاری طولانی، گاز سولفید هیدروژن تولید کرده و خاصیت اسیدی بسیار خورنده ای پیدا می کنند. در کارخانجات دارویی، نساجی و آبکاری نیز پساب ها می توانند به شدت اسیدی یا قلیایی باشند و فلزات معمولی را به سرعت حل کنند.

برای فاضلاب های معمولی و آب باران، استفاده از چدن داکتیل یا چدن خاکستری آلیاژی مناسب و اقتصادی است. اما اگر فاضلاب اسیدی، کلرایدی یا شیمیایی باشد، باید بدنه پمپ و پروانه از استنلس استیل های گرید ۳۰۴ یا ۳۱۶ و در شرایط بسیار حاد از استیل دابلکس ساخته شود تا اسید نتواند فلز را متلاشی کند.

نکات فنی برای انتخاب سیستم های کنترل و حفاظت پمپ های فاضلاب

پمپ های فاضلابی مستغرق معمولا در نقاطی دور از دید مستقیم و در عمق مخازن کثیف نصب می شوند؛ بنابراین مجهز بودن آنها به سیستم های حفاظتی و سنسورهای کنترلی برای جلوگیری از سوختن موتور امری الزامی است. این سیستم ها به صورت خودکار شرایط دستگاه را پایش می کنند.

مهم ترین تجهیزات کنترلی و حفاظتی برای این پمپ ها عبارتند از:

• سنسورهای فلوتر و رله های اندازه گیری سطح مایع جهت خاموش کردن پمپ پیش از خالی شدن چاه و جلوگیری از خشک کار کردن
• حسگرهای حرارتی درون سیم پیچ موتور برای قطع برق در صورت بالا رفتن بیش از حد دمای موتور
• سنسورهای تشخیص رطوبت در محفظه روغن برای هشدار سریع در زمان خرابی اولیه آب بندها
• تابلوهای برق مجهز به سیستم های راه اندازی نرم یا درایوهای فرکانس متغیر جهت کاهش ضربات قوچ در لوله ها
• سیستم های چرخش نوبتی پمپ ها در ایستگاه های دوتایی برای تقسیم استهلاک میان پمپ اصلی و پمپ رزرو

سخن پایانی

پمپ های فاضلابی شریان های حیاتی در دفع بهداشتی پساب ها و حفظ پایداری زیست محیطی در جوامع شهری و مراکز صنعتی هستند. خرید این پمپ ها نیازمند بررسی دقیق جنس مایع، میزان ذرات جامد معلق، غلظت لجن و درصد خورندگی شیمیایی سیال است.

در نظر گرفتن معیارهایی مانند پروانه های مناسب ضد گرفتگی، استفاده از آب بندهای مقاوم کاربیدی، انتخاب متریال مناسب ضد سایش و بهره گیری از تابلوهای کنترل هوشمند، تضمین کننده کارکرد بی نقص سیستم خواهد بود. با یک انتخاب مهندسی و هوشمندانه، می توان هزینه های نگهداری، دفعات انسداد مسیر و خرابی های پرهزینه را در درازمدت به کمترین میزان ممکن رساند.

سوالات متداول

تفاوت اصلی پمپ لجن کش با پمپ کف کش چیست؟

پمپ های کف کش برای آب های نسبتا زلال یا با ذرات بسیار ریز طراحی شده اند، اما پمپ های لجن کش دارای پروانه های ویژه برای عبور ذرات جامد درشت، الیاف و لجن های غلیظ هستند.

چرا سیستم خردکننده در پمپ های فاضلاب بیمارستانی و هتل ها اهمیت دارد؟

در این مکان ها ورود دستمال های مرطوب و الیاف پارچه ای به فاضلاب بسیار رایج است؛ تیغه های خردکن این اجسام را پیش از ورود به لوله به ذرات ریز تبدیل کرده و مانع گرفتگی مسیر می شوند.

خطر خشک کار کردن پمپ غوطه ور فاضلاب چیست؟

پمپ های غوطه ور برای خنک کاری موتور به مایع اطراف وابسته هستند؛ اگر پمپ بدون مایع کار کند، موتور به سرعت داغ شده، آب بندها می سوزند و دستگاه دچار آسیب کلی می شود.

چرا استفاده از سنسور رطوبت در محفظه روغن پمپ ضروری است؟

این سنسور به محض عبور اولین قطرات آب از آب بند مکانیکی هشدار می دهد و به اپراتور اجازه می دهد پیش از نفوذ آب به سیم پیچ و سوختن موتور، آب بند را تعویض کند.